Dành cho trẻ em và gia đình
Hoạt động hình khối màu cho trẻ em
Hoạt động tô theo nét thân thiện với trẻ chưa biết đọc số. Hãy tô theo hình mà con nhìn thấy, cùng người lớn ở bên.
Trước khi bắt đầu
Chuẩn bị màn hình
Sàng lọc hình khối cho trẻ em là hoạt động giáo dục thực hiện trên màn hình. Kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi màn hình, ánh sáng và cài đặt màu của bạn.
- Đặt độ sáng ít nhất 75% và tránh ánh sáng chói mạnh trên màn hình.
- Tắt Night Shift, bộ lọc ánh sáng xanh, bộ lọc màu và các chế độ màn hình thích ứng.
- Nếu có thể, hãy dùng máy tính bảng, laptop hoặc máy để bàn. Không dùng kết quả này cho quyết định về công việc, cấp phép hay y tế.
Vì sao trẻ em cần một hoạt động khác
Sàng lọc sắc giác cho người lớn mặc định hai điều mà trẻ nhỏ không thể cung cấp: sự chú ý duy trì trong vài phút, và khả năng gọi tên thứ mình thấy trong một hệ ký hiệu mà người kiểm tra hiểu được. Bảng chữ số hỏng ở cả hai điểm với trẻ dưới khoảng năm tuổi, không phải vì sắc giác của trẻ mơ hồ, mà vì câu trả lời mà bài kiểm tra đòi hỏi nằm ngoài tầm của trẻ.
Hoạt động này thay việc gọi tên bằng việc làm. Một hình được nhúng trong trường chấm, và trẻ tô theo nó bằng ngón tay hoặc chuột. Tô theo là một phản ứng vận động có sẵn từ rất lâu trước khi biết đọc, tạo ra một ghi nhận rõ ràng về điều trẻ đã nhìn thấy, và điều quan trọng nhất trong thực tế là nó giống như vẽ chứ không giống một bài kiểm tra.
Mọi thứ còn lại trong thiết kế đều giống sàng lọc cho người lớn. Hình được vẽ bằng những chấm khác nền về sắc độ nhưng khớp về độ sáng và thay đổi kích thước ngẫu nhiên, nên không thể tìm ra bằng bất kỳ manh mối nào ngoài màu. Nhiệm vụ thì dễ hơn; khoa học về màu thì không.
Vì sao phát hiện sớm là xứng đáng
Khiếm khuyết sắc giác không phải nguy cơ sức khỏe. Nó không tiến triển, không đe dọa thị lực và không cần điều trị. Lý do vẫn nên kiểm tra cho trẻ là lý do giáo dục.
Việc dạy học những năm đầu dựa vào màu liên tục, và gần như luôn không có manh mối thứ hai. Bộ sách tập đọc chia cấp theo màu. Học cụ toán được mã màu theo giá trị. Các hoạt động phân loại và ghép đôi dựng trên màu. Bảng hành vi, bảng dán tường và phần chú giải trên phiếu bài tập đều mặc định mọi trẻ đọc được mã màu ấy.
Một đứa trẻ có khiếm khuyết chưa được phát hiện không trải nghiệm điều này như một vấn đề về màu, vì em không có cách nào biết rằng màu của mình khác với của người khác. Điều em trải nghiệm là những bài tập khó một cách khó hiểu, những hướng dẫn vô nghĩa và những người lớn tỏ ra bực bội không rõ vì sao. Kết cục thường thấy là tiếng thiếu tập trung hoặc chậm chạp, và sự mất tự tin âm thầm, tất cả đều từ một nguyên nhân mà năm phút kiểm tra có thể tìm ra.
Khoảng một trong mười hai bé trai bị ảnh hưởng. Trong một lớp học điển hình, đó là một hoặc hai em, và đó là lý do khiếm khuyết này hiện diện nhiều đến vậy mà lại ít khi được gọi tên.
Cách thực hiện cho tốt
Một sự chuẩn bị bình tĩnh, thong thả cho kết quả hữu ích hơn nhiều so với một sự chuẩn bị cẩn thận nhưng vội vàng.
- Hãy ngồi ở nơi yên tĩnh, dưới ánh sáng ban ngày đều, tránh chói và tránh tường hay đèn có màu đậm.
- Tắt Night Shift, bộ lọc ánh sáng xanh và độ sáng thích ứng, đưa màn hình lên gần mức sáng tối đa. Những tính năng này thay đổi đúng những quan hệ màu mà hoạt động phụ thuộc vào.
- Dùng màn hình lớn nhất có sẵn. Máy tính bảng hoặc máy tính xách tay tốt hơn điện thoại nhiều.
- Đưa hướng dẫn một lần, giọng trung tính, rồi im lặng. Đừng gọi tên hình, đừng chỉ trỏ, đừng hỏi con chắc chưa: trẻ sẽ tự sửa theo hướng mà em nghĩ bạn mong đợi.
- Dừng lại nếu trẻ mất hứng. Một lần làm mất tập trung không phải dữ liệu. Hãy quay lại vào hôm khác.
- Đừng lặp lại vài lần liên tiếp để kiểm chứng. Sự lặp lại dạy trẻ câu trả lời.
Làm gì với kết quả
Hãy xem kết quả là một lời nhắc, không bao giờ là chẩn đoán. Một mẫu hình sai rõ ràng và lặp lại qua hơn một buổi là lý do chính đáng để đặt lịch khám mắt và kể lại điều bạn quan sát được. Chuyên viên đo thị lực có thể xác nhận phát hiện một cách bài bản, xác định loại và loại trừ các nguyên nhân khác.
Nếu khiếm khuyết được xác nhận, phần việc thực tế khá đơn giản và phần lớn mang tính xã hội. Hãy báo cho nhà trường và đề nghị tài liệu mã màu có thêm nhãn chữ, ký hiệu hoặc gợi ý vị trí. Hãy giải thích cho trẻ bằng lời lẽ giản dị: mắt con gửi tín hiệu màu hơi khác một chút, chuyện này khá phổ biến, đó không phải bệnh, và khi một bài tập về màu trở nên khó thì đó không phải lỗi của con.
Để có hướng dẫn đầy đủ hơn, xem mù màu ở trẻ em. Với trẻ lớn đã đọc chữ số thành thạo, bài sàng lọc bảng chữ số nhạy hơn, còn bài sàng lọc ký hiệu nằm giữa hai bài.
Bạn có thắc mắc?
Câu hỏi thường gặp
Mọi điều bạn cần biết về các bài test mù màu, cách chúng hoạt động và nên làm gì với kết quả.
Hoạt động này phù hợp với độ tuổi nào?
Khoảng từ bốn tuổi, khi phần lớn trẻ đã có thể chỉ vào hoặc tô theo một hình một cách đáng tin khi được yêu cầu. Dưới tuổi đó, sự chú ý và khả năng vận động thường giới hạn kết quả nhiều hơn sắc giác. Sàng lọc chính thức tại cơ sở lâm sàng cũng thường bắt đầu quanh bốn đến năm tuổi vì cùng lý do.
Con tôi sai vài câu. Tôi có nên lo không?
Chưa nên, và chắc chắn không chỉ dựa vào điều này. Trẻ nhỏ cho kết quả không nhất quán vì nhiều lý do: sự chú ý trôi đi, muốn làm cho xong, đoán bừa, hiểu sai hướng dẫn, hoặc đơn giản là thích vẽ hơn làm bài. Hãy bình tĩnh làm lại vào hôm khác. Một mẫu hình nhất quán qua nhiều lần làm thì đáng nói với chuyên viên đo thị lực hoặc bác sĩ nhi; một lần làm lộn xộn thì không.
Tôi có nên nói cho con biết cần tìm gì không?
Hãy mô tả nhiệm vụ chứ không phải câu trả lời. Một câu như hãy dùng ngón tay tô theo hình con nhìn thấy là đủ. Đừng gọi tên hình, đừng chỉ trỏ, và cố đừng phản ứng với câu trả lời đúng hay sai: trẻ đọc phản ứng của người lớn rất giỏi và sẽ dùng nó thay cho mắt mình.
Vì sao phát hiện sớm lại quan trọng?
Vì mã màu đã ăn sâu vào giáo dục sớm từ rất lâu trước khi có ai kiểm tra xem một đứa trẻ có dùng được nó hay không. Các bộ sách tập đọc chia cấp theo màu, que tính, hoạt động phân loại, bảng dán tường và bảng theo dõi hành vi đều mặc định trẻ phân biệt được màu. Một đứa trẻ không theo được thường bị hiểu là thiếu tập trung hay chậm chứ không phải mù màu. Gọi đúng tên nguyên nhân từ sớm sẽ tránh được nhiều năm bị hiểu lầm như vậy.
Mù màu ở trẻ có chữa được không?
Khiếm khuyết sắc giác di truyền là đặc điểm vĩnh viễn trong cách võng mạc được cấu tạo, và không có cách chữa nào thay đổi được điều đó. Thứ giúp ích là sự thích nghi: báo cho nhà trường, ghi nhãn tài liệu bằng chữ hoặc ký hiệu bên cạnh màu, và giúp trẻ tự xây dựng cách xoay xở riêng. Trẻ hiểu vì sao vài việc khó hơn thường xoay xở tốt hơn hẳn trẻ không được giải thích.
Mù màu có di truyền trong gia đình không?
Các dạng đỏ lục thường gặp là lặn liên kết nhiễm sắc thể X, nên ảnh hưởng đến bé trai nhiều hơn bé gái rất nhiều. Bé trai nhận nhiễm sắc thể X liên quan từ mẹ, nên ông ngoại hoặc cậu bị mù màu là tiền sử gia đình có ý nghĩa ngay cả khi cả bố lẫn mẹ đều không bị.
Vẫn còn thắc mắc? Liên hệ với chúng tôi →