Sàng lọc tương phản ký hiệu

Bỏ đi bước đọc

Mọi bài sàng lọc giả đồng sắc đều có cùng cấu trúc: một hình nhúng trong trường chấm, phân biệt được nhờ sắc độ chứ không nhờ độ sáng hay đường viền. Cái khác nhau giữa các phiên bản là hình ấy là gì, và chính lựa chọn đó quyết định ai có thể được kiểm tra.

Chữ số là câu trả lời truyền thống, và với người lớn biết đọc thì nó hoạt động tốt. Nhưng gọi tên một chữ số là một nhiệm vụ đọc chồng lên một nhiệm vụ tri giác, và một câu trả lời sai không phân biệt được hai thứ đó. Một đứa trẻ bốn tuổi, một người lớn đọc hệ đếm khác, hay một người được kiểm tra mà không có ngôn ngữ chung, đều sẽ sai ở bảng chữ số vì những lý do chẳng liên quan gì tới tế bào nón của họ.

Thay chữ số bằng hình khối xóa bỏ sự lẫn lộn ấy. Hình tròn, hình vuông, hình tam giác hay ngôi sao có thể gọi tên trong bất kỳ ngôn ngữ nào, chỉ vào trên một tấm thẻ, hoặc tô theo bằng ngón tay. Khoa học về màu không đổi; chỉ có yêu cầu về cách trả lời được làm đơn giản đi. Đó cũng là lý lẽ đằng sau những tập bảng lâm sàng dùng ký hiệu, vốn từ lâu được dùng cho trẻ chưa biết đọc và cho việc kiểm tra giữa các ngôn ngữ.

Hai trục chứ không phải một

Bài sàng lọc này bao trùm cả hai trục chính của sắc giác, điều mà sàng lọc bằng chữ số thường không làm.

Các mục đỏ lục nhắm tới khiếm khuyết protan và deutan. Chúng chiếm đại đa số khiếm khuyết sắc giác di truyền, liên kết nhiễm sắc thể X, và vì thế ảnh hưởng tới nam giới nhiều hơn hẳn nữ giới: khoảng một trong mười hai so với một trong hai trăm ở người gốc Bắc Âu.

Các mục lam vàng nhắm tới khiếm khuyết tritan. Tritan di truyền thì hiếm, nhưng trục lam vàng lại là trục hay suy giảm nhất do bệnh mắc phải. Glôcôm, bệnh võng mạc đái tháo đường, các bệnh thần kinh thị giác, đục thủy tinh thể và nhiều loại thuốc đều có thể nén khả năng phân biệt lam vàng, thường là trước khi người đó nhận ra điều gì. Đưa các mục này vào cho bài sàng lọc cơ hội làm lộ ra một thay đổi mắc phải chứ không chỉ một tình trạng có từ lúc sinh.

Hệ quả thực tế: một phát hiện đỏ lục ở đây nhiều khả năng phản ánh điều bạn có từ lúc sinh và sẽ không thay đổi. Một phát hiện lam vàng nhiều khả năng phản ánh điều đã thay đổi, và trong hai thứ thì đó là thứ cần đi khám sớm hơn.

Diễn giải kết quả

Bài sàng lọc cho biết bạn nhận đúng những mục nào và các lỗi có tụ lại theo trục đỏ lục hay trục lam vàng.

Nhận đúng tất cả hoặc gần như tất cả các mục gợi ý khả năng phân biệt màu đủ cho các công việc mã màu trên cả hai trục. Một cụm lỗi đỏ lục gợi ý khiếm khuyết đỏ lục, và bài sàng lọc bảng chữ số sẽ mô tả nó tinh hơn nếu bạn đọc được chữ số. Một cụm lỗi lam vàng là căn cứ để đi khám chuyên khoa, nhất là ở người trưởng thành. Lỗi rải rác không thành cụm thường cho thấy điều kiện làm bài chứ không phải sắc giác: hãy kiểm tra độ sáng, tắt thích ứng màu và thử lại.

Những giới hạn cần nói thẳng

Vì các ký hiệu lớn và thô hơn hình chữ số, bài này kém nhạy với tam sắc bất thường mức nhẹ. Người chỉ có một độ dịch nhỏ ở độ nhạy tế bào nón thường nhận đúng toàn bộ ký hiệu. Đó là đánh đổi chấp nhận được để đổi lấy khả năng dùng rộng, nhưng nghĩa là một kết quả sạch ở đây là bằng chứng yếu hơn về sắc giác bình thường so với kết quả sạch trên một loạt chữ số dài.

Những giới hạn màn hình vốn ảnh hưởng đến mọi bài kiểm tra màu trên trình duyệt còn tác động mạnh hơn tới các mục lam vàng ở đây, vì việc tái tạo màu lam dao động giữa các tấm nền nhiều hơn màu đỏ hay lục, và bộ lọc ánh sáng xanh tấn công đúng vùng đó. Hãy tắt chúng trước khi rút ra bất kỳ kết luận nào từ một kết quả tritan.

Và như mọi hoạt động trên trang này, đây là sàng lọc mang tính giáo dục. Nó không phải chẩn đoán và không được chấp nhận cho mục đích nghề nghiệp, cấp phép hay y tế. Những mục đích đó đòi hỏi kiểm tra lâm sàng có giám sát.

Về phiên bản thiết kế riêng theo khả năng chú ý và vận động của trẻ nhỏ, xem hoạt động hình khối cho trẻ em. Phần đọc nền có các loại mù màu giải thích phân biệt protan, deutan và tritan, còn tritanopia bàn chi tiết về trục lam vàng.