Döteranopi: Yeşil Renk Körlüğü Açıklanıyor

Döteranopi, M konilerinin (orta dalga boyuna duyarlı koni hücreleri) tümüyle bulunmamasından kaynaklanan bir renk görme kusurudur. Kırmızı-yeşil renk körlüğü sınıfındadır ve en yaygın kusur biçimlerinden biridir. Döteranopisi olan kişiler bazen yeşil körü olarak tanımlanır.

Temel bilgiler

Görülme sıklığı: erkeklerin ~%1’i; kadınların %0,01’inden azı
Erkeklerde kırmızı-yeşil kusurun en yaygın ağır biçimi
Neden: M konilerinin yokluğu; X’e bağlı çekinik kalıtım
Protanopiden temel farkı: kırmızı nesneler normal parlaklığını korur (parlaklık azalması yoktur)

Döteranopi görmeyi nasıl etkiler

Yalnızca L ve S konileri çalıştığında renk algısı dar bir eksende gerçekleşir. Özellikle:

Kırmızı ile yeşil çok benzer görünür — ikisi de kahverengimsi, sarımsı ya da bej görünebilir
Kırmızı ile sarı, belirli yeşil tonlarıyla karışabilir
Mor, mavi olarak görünür (morun yeşil bileşeni bulunmadığı için)
Protanopiden farklı olarak kırmızı nesneler daha koyu görünmez — temel klinik ayrım budur

Açıkça farklı kalan renkler mavi-sarı eksenindekilerdir. Maviler ve sarılar göreli olarak ayrı kalırken, spektrumun kırmızı-yeşil bölümü birbirine geçer.

Döteranopi ve döteranomali

	Döteranopi	Döteranomali
M konileri	Yok	Var, kaymış
Şiddet	Daha ağır	Genellikle hafif–orta
Görülme sıklığı	Erkeklerin ~%1’i	Erkeklerin ~%5’i
Görme	Dikromasi	Anormal trikromasi

Döteranomali, erkeklerin ~%5’ini etkileyen ve tek başına en yaygın renk körlüğü biçimidir. M konileri vardır ancak en yüksek duyarlılık noktaları L konisi aralığına doğru kaymıştır. Sonuçta kırmızıyı yeşilden ayırma yetisi azalır, ama tümüyle ortadan kalkmaz.

Kalıtım

Protanopi gibi döteranopi de X’e bağlı çekinik kalıtım gösterir. Sorumlu gen, X kromozomundaki OPN1MW’dir.

Renk körü baba + taşıyıcı olmayan anne → tüm kızlar taşıyıcı olur; hiçbir oğul etkilenmez
Taşıyıcı anne + etkilenmemiş baba → oğulların %50’si renk körü; kızların %50’si taşıyıcı

Tanı

Ishihara testi döteranopiyi taramada etkilidir. 38 plakalık tam setteki tanısal plakalar, kusurun protan mı deutan mı olduğuna göre farklı sayılar gösteren dönüşüm plakaları içerir. Kesin tanı için en doğru sınıflandırmayı anomaloskop sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Döteranopi protanopiden daha yaygın mı? Döteranomali (kaymış M konileri) çok daha yaygındır. Tam dikromasi açısından bakıldığında döteranopi ile protanopinin görülme sıklığı benzerdir (erkeklerde her biri ~%1).

Döteranopisi olanlar güvenle araç kullanabilir mi? Evet, çoğu ülkede. Trafik ışıklarının konum ipuçları (üst = kırmızı, orta = sarı, alt = yeşil) yeterlidir. Çoğu ülke, standart kırmızı-yeşil renk körlüğü için sürücü belgesine kısıtlama getirmez.

Renk düzeltici gözlükler döteranopide işe yarar mı? Bazı kişiler yarar görür, ancak sonuçlar epeyce değişkendir. Filtreler, kalan konilere ulaşan kırmızı ve yeşil dalga boyları arasındaki ayrımı artırarak çalışır.

Kısa yanıt