Symulator daltonizmu

Do czego służy symulator

Symulator widzenia barw jest narzędziem projektowym, a nie diagnostycznym. Podają mu Państwo obraz, a on zwraca przybliżenie tego, które rozróżnienia barwne przetrwają dane zaburzenie, a które się załamią. Wartość tkwi w tych, które się załamują. Jeśli dwie rzeczy w Państwa interfejsie znaczą co innego, a symulacja pokazuje je w tym samym kolorze, znaleźli Państwo wadę dotykającą znacznej części odbiorców.

Warto precyzyjnie powiedzieć, czym ten wynik nie jest. Nie jest oknem na czyjeś subiektywne doświadczenie. Osoba z wrodzoną deuteranomalią widzi świat tak od urodzenia; jej postrzeganie barw jest dla niej zupełnie zwyczajne, a w niektórych zadaniach rozróżniania bywa nawet lepsza od trichromatów. Przedstawianie symulacji jako tego, co oni widzą, jest nieścisłe, a gdy ujmuje ten stan jako brak, także nieprzydatne.

Symulacja mówi natomiast coś realnego: gdzie Państwa projekt zależy od informacji, której znaczna mniejszość odbiorców nie otrzymuje. To konkretny fakt inżynierski, z którym da się pracować.

Model stojący za przekształceniem

Proste symulatory zapadają obraz na prostą barw rozróżnialnych przez dichromatę. Dla dichromazji to wystarcza, ale dla znacznie częstszej trichromazji anomalnej jest błędne: tam zajęty czopek istnieje z przesuniętą czułością widmową, a informacja barwna jest ściskana, a nie usuwana.

Ten symulator podąża za podejściem Machado, Oliveiry i Fernandesa opartym na fizjologii, które modeluje przesunięcie czułości czopków wprost. Ponieważ przesunięcie jest parametrem ciągłym, ten sam model obejmuje cały zakres od widzenia prawidłowego przez łagodną anomalię po pełną dichromazję, zamiast traktować je jako przypadki niepowiązane.

Zrozumienie tego rozróżnienia zmienia sposób projektowania. Deuteranopia, w której brak czopka średniofalowego, to przypadek surowy. Deuteranomalia, w której ten czopek jest obecny, lecz przesunięty, to przypadek powszechny, dotyczy znacznie większej liczby osób i daje subtelniejsze usterki: barwy technicznie wciąż rozróżnialne, lecz już nierozdzielające się na pierwszy rzut oka na gęstym wykresie albo w małym elemencie interfejsu.

Jak dobrze wykorzystać wynik

Proszę wczytać obraz, który naprawdę niesie znaczenie kolorem: pulpit, wykres z legendą kodowaną kolorem, mapę, formularz z czerwonymi stanami błędu, schemat oznakowania. Proszę porównać każdą symulację z oryginałem i zadać każdemu rozróżnieniu kodowanemu kolorem jedno pytanie: czy to nadal mówi odbiorcy to, co musi wiedzieć?

Częste usterki, których warto szukać:

• Czerwone i zielone wskaźniki stanu stające się tym samym przygaszonym tonem. To najpowszechniejsza wada dostępności w oprogramowaniu.
• Kategorialne palety wykresów, w których sąsiednie serie się zlewają, zwłaszcza palety jakościowe dobrane dla estetycznej różnorodności, a nie dla rozdzielności percepcyjnej.
• Sekwencyjne mapy cieplne przechodzące przez czerwień i zieleń, tracące uporządkowanie.
• Odnośniki odróżniane od tekstu wyłącznie kolorem, które znikają zupełnie.
• Pola wymagane i stany błędu niesione wyłącznie czerwoną obwódką.

Naprawa niemal nigdy nie polega na użyciu innych barw. Polega na dodaniu drugiej, niekolorowej wskazówki: etykiety tekstowej, ikony, kształtu, wzoru wypełnienia, położenia, podkreślenia. Kolor staje się wtedy wzmocnieniem znaczenia, a nie jedynym jego nośnikiem, czego właśnie wymaga kryterium WCAG dotyczące użycia koloru.

Gdzie symulacja przestaje być wiarygodna

Przekształcenie stosuje się do wartości sRGB Państwa obrazu, więc jego dokładność ogranicza to, jak wiernie ekran oddaje sRGB i czy obraz źródłowy powstał w tej przestrzeni. Materiał o szerokim gamucie, treści HDR i procesy z intensywnym zarządzaniem barwą przesuną wynik.

Model opisuje ponadto zaburzenia wrodzone. Nabyta utrata widzenia barw, wskutek jaskry, retinopatii cukrzycowej, chorób nerwu wzrokowego, zaćmy lub leków, często zachowuje się inaczej, nierzadko dotyka obu oczu nierównomiernie i zwykle towarzyszy jej spadek ostrości lub wrażliwości na kontrast, którego nie uchwyci żadne przekształcenie barwne.

Wreszcie proszę pamiętać, że symulacja to tylko jeden pryzmat. Mówi, które odcienie się zlewają; nie mówi nic o tym, czy tekst ma w ogóle dość kontrastu luminancji, by być czytelnym. Proszę łączyć ją ze sprawdzaniem kontrastu.

Szersze wskazówki znajdą Państwo w projektowaniu z myślą o daltonizmie oraz w jak udostępnić wykresy.