Dùng test thị giác màu trực tuyến sao cho đúng

Các hoạt động thị giác màu trực tuyến giúp bạn dễ dàng khám phá cách mình phân biệt màu. Chúng có thể là điểm khởi đầu hữu ích cho sự tò mò, cho một cuộc trao đổi trong lớp học, hoặc cho một lần sàng lọc chung. Tuy vậy, chúng không thể tái tạo điều kiện được kiểm soát hay cách diễn giải lâm sàng của một buổi khám mắt.

Hướng dẫn này giúp bạn thu được kết quả giáo dục hữu ích nhất từ một hoạt động trực tuyến, đồng thời giữ rõ ràng những giới hạn của nó.

Bắt đầu với kỳ vọng đúng

Một hoạt động trực tuyến có thể cho thấy bạn thấy nhiệm vụ dựa trên màu là dễ hay khó, trên một thiết bị và tại một thời điểm. Nó không thể chẩn đoán rối loạn thị giác màu, xác định nguyên nhân, cấp giấy xác nhận đủ điều kiện làm việc hay lái xe, hoặc thay thế phán đoán của bác sĩ.

Trong môi trường lâm sàng, chuyên gia nhãn khoa chọn bài test phù hợp, kiểm soát các điều kiện quan trọng, khám từng mắt khi cần và diễn giải kết quả cùng với tiền sử sức khỏe và tiền sử mắt của bạn. Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ nêu bảng màu, test sắc độ và máy đo bất thường sắc giác là những ví dụ về công cụ lâm sàng.

Bối cảnh đó quan trọng nhất nếu thị giác màu của bạn đã thay đổi, bạn cần đánh giá chính thức, hoặc kết quả có thể ảnh hưởng tới công việc, học hành, bảo hiểm hay việc cấp phép.

Trước khi bắt đầu: danh sách kiểm tra đơn giản

Những khác biệt nhỏ trong thiết lập có thể làm thay đổi cách màu hiện lên trên màn hình. Bạn không thể chuẩn hóa hoàn toàn một thiết bị cá nhân, nhưng những bước sau giảm bớt các nguồn sai lệch rõ ràng:

• Dùng màn hình hiển thị màu bình thường; tránh màn hình có ám màu, bị hư hại hoặc đang ở chế độ tiết kiệm pin cực đại.
• Nếu thấy thoải mái, hãy tạm tắt bộ lọc màu, chế độ ban đêm, bộ lọc ánh sáng xanh và các điều chỉnh màu hỗ trợ tiếp cận.
• Chọn phòng thoải mái, ánh sáng đều. Tránh chói mạnh trên màn hình và ánh sáng có màu.
• Đặt độ sáng màn hình ở mức thông thường, dễ chịu — không tối nhất cũng không sáng nhất.
• Đeo kính hoặc kính áp tròng bạn vẫn dùng. Hướng dẫn lâm sàng cho kiểm tra màu cũng yêu cầu người làm dùng phương tiện điều chỉnh thường ngày.
• Ngồi ở khoảng cách đọc tự nhiên và làm theo chỉ dẫn trên màn hình.
• Hãy làm khi đã nghỉ ngơi. Vội vàng, mệt mỏi, mất tập trung hay cố học thuộc đáp án đều khiến kết quả kém ý nghĩa.

Nếu người dùng là trẻ em, hãy chọn hoạt động phù hợp với tuổi và khả năng của trẻ. Một đứa trẻ chưa nhận diện chữ số một cách chắc chắn không nên được đánh giá bằng bài bảng dựa trên số. Xem hướng dẫn của chúng tôi về mù màu ở trẻ em để biết các bước phù hợp lứa tuổi.

Những điều không nên làm

Để một bài sàng lọc đơn giản không biến thành kết quả gây hiểu lầm, đừng:

• Làm lại ngay bài test cho tới khi ra kết quả mong muốn
• So sánh trực tiếp kết quả trên điện thoại với kết quả trên màn hình khác như thể cả hai là phép đo lâm sàng
• Dùng ảnh chụp màn hình, hình đã chỉnh sửa, bản in hoặc ảnh gửi qua ứng dụng nhắn tin
• Ra quyết định về y tế, nghề nghiệp, việc làm, lái xe hay pháp lý dựa trên kết quả trên trình duyệt
• Cho rằng một kết quả bình thường loại trừ mọi lo ngại về sức khỏe mắt

Kết quả trực tuyến cũng không nên dùng để quyết định một loại thuốc có an toàn với bạn hay không. Hãy trao đổi với người kê đơn hoặc chuyên gia nhãn khoa nếu bạn lo ngại về thuốc và thay đổi thị giác.

Chọn hoạt động phù hợp với câu hỏi của bạn

Các dạng nhiệm vụ khác nhau khám phá những khía cạnh khác nhau của khả năng phân biệt màu. Chúng không thay thế cho nhau.

Nếu bạn tò mò về…	Hoạt động giáo dục để thử	Giới hạn quan trọng
Nhận ra hình hoặc con số giữa các chấm màu	Bảng kiểu Ishihara	Thường dùng để sàng lọc khác biệt đỏ-lục phổ biến; bản trên trình duyệt không phải bài test bảng lâm sàng.
Sắp xếp các chuyển màu tinh tế	Hoạt động sắc độ Farnsworth	Màn hình thiết bị và điều kiện phòng ảnh hưởng mạnh tới việc đánh giá sắc độ tinh tế.
Bài sắp xếp sắc độ ngắn hơn	Hoạt động D-15	Không thể đưa ra phân loại lâm sàng hay xác nhận đủ điều kiện nghề nghiệp.
Một bức ảnh trông ra sao với các khác biệt thị giác màu được mô phỏng	Trình mô phỏng thị giác màu	Mô phỏng là phép xấp xỉ minh họa, không phải hồ sơ thị giác của một cá nhân.

Để hiểu kỹ hơn về dạng đầu tiên, hãy đọc giải thích test Ishihara.

Cách hiểu một kết quả bất ngờ

Hãy xem đó là thông tin để cân nhắc, không phải một cái nhãn. Trước hết, hãy nghĩ về thiết lập: thiết bị có đang ở chế độ màn hình ấm không? Có bị chói không? Bạn có hiểu đúng chỉ dẫn không? Bạn có mệt hoặc bị phân tâm không?

Nếu khó khăn lặp lại trong điều kiện hợp lý, hãy ghi lại tên hoạt động, ngày, thiết bị và điều gì khiến bạn thấy khó. Chuyên gia có thể quyết định liệu bài kiểm tra thị giác màu chính thức có phù hợp không. Điều này đặc biệt hợp lý khi gia đình có tiền sử, khi một đứa trẻ gặp khó ở trường, hoặc khi người lớn cần sự rõ ràng cho công việc.

Nếu cảm nhận màu của bạn mới thay đổi, đang nặng dần, hoặc khác rõ ở một mắt, hãy bỏ qua việc sàng lọc lặp lại tại nhà và đi khám mắt. Đọc thị giác màu có thể thay đổi theo thời gian không? để biết các dấu hiệu cảnh báo và vì sao việc khám lại quan trọng.

Một bài test chuyên nghiệp bổ sung điều gì

Chuyên viên đo thị lực hoặc bác sĩ nhãn khoa có thể chọn bài test chuẩn hóa và khám mắt trong bối cảnh cụ thể. Chẳng hạn, bảng màu có thể sàng lọc một số kiểu nhất định, còn bài sắp xếp sắc độ có thể khảo sát khả năng trật tự hóa màu. Bác sĩ cũng có thể xác định khác biệt đó là lâu năm hay có thể liên quan tới một tình trạng mắt hoặc sức khỏe khác.

Kiểm tra chính thức là con đường đúng khi bạn cần giấy tờ, thông tin cho nghề nghiệp hoặc cấp phép, hay đánh giá một triệu chứng mới. Viện Mắt Quốc gia khuyên nên trao đổi với bác sĩ mắt về các lo ngại thị giác màu hoặc tiền sử gia đình.

Cách chia sẻ kết quả một cách tôn trọng

Nếu bạn làm hoạt động trực tuyến cùng người khác, nhất là trẻ em, hãy tránh nói rằng họ “trượt” hay “chắc chắn bị mù màu”. Cách diễn đạt chính xác hơn là: “Bài sàng lọc này cho thấy một nhiệm vụ về màu hôm nay hơi khó; nếu cần, chúng ta có thể trao đổi với chuyên gia nhãn khoa.” Cách đó giữ cho cuộc trò chuyện hữu ích và tránh lo lắng không cần thiết.

Tóm lại

Hãy dùng các hoạt động trực tuyến để học hỏi, không phải để chẩn đoán. Ánh sáng tốt, thiết lập màn hình thông thường, kính điều chỉnh quen dùng và cách diễn giải cẩn trọng sẽ khiến kết quả giáo dục có ý nghĩa hơn. Với một thay đổi mới, một kết quả đáng lo hay bất kỳ yêu cầu chính thức nào, hãy chọn đánh giá mắt chuyên nghiệp.